Yük asansörleri; yalnızca yük taşımak üzere tasarlanmış, erişim amacıyla personelin kabin içine girebileceği (yükleme/boşaltma için) ve TS EN 81-31 standardı kapsamında değerlendirilen kaldırma ekipmanlarıdır. Depo, fabrika, market ve lojistik merkezlerinde yaygın kullanılır.
Yasal Dayanak
- Bu hizmet, yalnız yükleme/boşaltma amacıyla erişilebilen, seyir sırasında taşıyıcısında insan bulunmayan ve İş Ekipmanları Yönetmeliği Tablo-2 kapsamındaki yük asansörleri içindir. Asansör Yönetmeliği kapsamındaki asansörlerin periyodik kontrolleri ayrı Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliğine göre yetkili A tipi muayene kuruluşlarınca yapılır; bu kontroller hizmet kapsamımızda değildir.
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-III — kullanım
- TS EN 81-31 – Erişilebilir yük asansörleri için güvenlik kuralları
Kontrol Kapsamı
- Halat/zincir, kasnak ve tambur muayenesi
- Kılavuz ray, makine odası ve kabin kontrolü
- Kapı kilitleri, şaftın her katı için kapı güvenlik devreleri
- Fren, hız regülatörü ve paraşüt freni testi
- Aşırı yük koruma ve kapasite testi
- Elektrik panosu, aydınlatma ve alarm sistemi
Kontrol Periyodu
İlgili standardın öngördüğü süreler saklıdır. Standartta süre belirtilmemişse yalnız yükleme amacıyla erişilebilen, seyir sırasında insan taşımayan yük asansörleri için Tablo-2’deki azami süre 1 yıldır. İmalatçı verileri ve risk değerlendirmesi daha kısa aralık gerektirebilir.
Yasal Çerçeve ve Kontrolü Kim Yapar?
EK-III 2.2.2 uyarınca kontrolleri yetkili makine, mekatronik, metalürji ve malzeme veya imalat mühendisleri; makine veya metal eğitimi mezunu teknik öğretmenler; makine teknikerleri veya yüksek teknikerleri yapabilir. Gemi inşası, bakım ve onarımındaki özel yetkiler ayrıca uygulanır. Kontrolü yapan kişi gerekli eğitim ve yetki şartlarını sağlar, EKİPNET’e kayıtlıdır; raporda adı, mesleği, kayıt numarası ve imzası bulunur. İşverenle yetkili kişi, kontrolden en geç bir gün önce İSG-KATİP sözleşmesini karşılıklı onaylar; sözleşmesiz rapor geçersizdir. Bakım kontrolün yerine geçmez; bakımı yapan kişi aynı ekipmanı kontrol edemez.
İlgili standardın öngördüğü süreler saklıdır. Standartta süre belirtilmemişse yalnız yükleme amacıyla erişilebilen, seyir sırasında insan taşımayan yük asansörleri için Tablo-2’deki azami süre 1 yıldır. İmalatçı verileri ve risk değerlendirmesi daha kısa aralık gerektirebilir. Md. 7/2 kapsamında montaja bağlı ekipmanda ilk kullanım öncesi, önemli bakım/onarım sonrası, seyyar olmayan ekipmanın yer değişikliğinde ve güvenliği etkileyen kaza, çalışma değişikliği, doğal olay veya uzun süre kullanılmama sonrası gerekli kontrol yapılır. Kurulum ve montaja tabi olmayan seyyar ekipman işletme dışında kullanılırken son raporu beraberinde bulundurulur.
Bakanlığın ekipmana özgü rapor ve kriter dokümanı varsa uygulanır; yoksa EK-III, ekipmana uygun standartlar ve imalatçı verileri esas alınır. İmal yılında yürürlükteki standartların periyodik kontrol hükümleri, uyumlaştırılabilir ekipmanda sonraki standart da değerlendirilir. Her çalışma öncesi gözle ve işlevsel kontroller kaydedilir; güvenliği etkileyen kusurda ekipman kullanım dışı bırakılıp derhal periyodik kontrole tabi tutulur. Hafif/ağır kusur yalnız Bakanlık dokümanında derecelendirme varsa uygulanır.
Rapor ıslak veya 5070 sayılı Kanuna uygun güvenli elektronik imzalı düzenlenir; ekipman kullanıldığı sürece saklanır ve yetkililere gösterilir. İmza görüntülü PDF tek başına güvenli elektronik imzalı rapor değildir.
Standartlarda aksi yoksa her kontrolde muayene yapılır. EK-III 2.2.1 kapsamında ekipmana uygulanabilir kapasite yük testi azami 1 yıl, katsayılı yapısal bütünlük testi azami 3 yıl arayla ve her önemli bakım/onarım sonrası yapılır; yöntem ve yük, Bakanlık dokümanı, standart ve çalışma prensibine göre seçilir. Karşı ağırlıklı denge prensibiyle çalışan, kapasitesi yük kolu konumuna göre değişen veya kişi kaldırmak için tasarlanan ekipmanda işletme kapasitesi belirlenemez; kaldırma kapasitesi esas alınır.
Sık Sorulan Sorular
Yük asansörü ile insan asansörü periyodik kontrol açısından farklı mı?
Bu hizmet, yalnız yükleme/boşaltma amacıyla erişilebilen, seyir sırasında taşıyıcısında insan bulunmayan ve İş Ekipmanları Yönetmeliği Tablo-2 kapsamındaki yük asansörleri içindir. Asansör Yönetmeliği kapsamındaki asansörlerin periyodik kontrolleri ayrı Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliğine göre yetkili A tipi muayene kuruluşlarınca yapılır; bu kontroller hizmet kapsamımızda değildir.
Yük asansöründe asansör operatörü zorunlu mu?
Ekipmanı kullanacak çalışanlar, imalatçı talimatı ve işyerinin görevlendirme esaslarına göre belirlenir; kullanım riskleri konusunda eğitim verilir. Bu yük asansöründe seyir sırasında taşıyıcı içinde insan bulunamaz.