HAZOP & Risk Analizi

HAZOP & Proses Risk Analizi Hizmetleri

Proses endüstrilerinde meydana gelen büyük kazaların büyük çoğunluğu, tasarım aşamasında veya devreye alma öncesinde tespit edilemeyen tehlikeli sapma senaryolarından kaynaklanmaktadır. İSG Mühendislik, deneyimli proses güvenliği mühendisleri kadrosuyla IEC 61882, OSHA PSM (29 CFR 1910.119) ve Seveso III Direktifi kapsamında kapsamlı tehlike analizi ve risk değerlendirmesi hizmetleri sunmaktadır.

Hizmet Yelpazesi

1. HAZOP — Tehlike ve İşletilebilirlik Çalışması (IEC 61882)

HAZOP (Hazard and Operability Study), proses sistemlerindeki tasarım niyetinden sapmaları sistematik biçimde inceleyen yapılandırılmış bir grup tekniğidir. IEC 61882 standardına uygun olarak yürütülen çalışmada:

• P&ID (Boru ve Enstrüman Diyagramı) üzerinde düğüm bazlı inceleme
• Anahtar kelime (kılavuz sözcük) analizi: FAZLA, AZ, HİÇ, TERSTEN, BAŞKASI vb.
• Her sapma için neden-sonuç zinciri ve mevcut güvenlik bariyerleri değerlendirmesi
• Risk matrisi üzerinde öncelik belirleme (Likelihood × Consequence)
• Öneri aksiyon kaydı ve takip planı

HAZOP çalışmaları; yeni tesis tasarımı, mevcut tesis modifikasyonu (Management of Change — MOC) ve periyodik yeniden değerlendirme kapsamında uygulanmaktadır.

2. LOPA — Koruma Katmanı Analizi (IEC 61511 / CCPS)

LOPA (Layer of Protection Analysis), HAZOP çalışmasından gelen yüksek-riskli senaryoların tolere edilebilir risk eşiğini karşılayıp karşılamadığını sayısal olarak doğrulayan yarı-kantitatif bir yöntemdir.

• Bağımsız Koruma Katmanı (IPL) tanımı ve PFD (İstemde Başarısızlık Olasılığı) hesabı
• Hedef risk frekansına ulaşmak için gerekli SIL seviyesinin belirlenmesi
• SIS (Safety Instrumented System) tasarım tabanı oluşturma
• CCPS "Layers of Protection Analysis" kılavuzuna uyum

3. Bow-Tie Analizi

Kritik tehlike senaryoları için Bow-Tie diyagramı oluşturularak tehdit-bariyer-sonuç zinciri görselleştirilir. Bu yöntem; operatör eğitimi, acil durum prosedürü geliştirme ve kurumsal risk iletişimi için güçlü bir araç sunar.

• Kritik olay (Top Event) tanımı
• Tehdit ağacı (Fault Tree) ve etki ağacı (Event Tree) entegrasyonu
• Önleyici ve hafifletici bariyer etkinlik değerlendirmesi
• BowTieXP veya THESIS yazılımı ile dijital çıktı

4. QRA — Kantitatif Risk Değerlendirmesi

QRA (Quantitative Risk Assessment), yangın, patlama ve toksik yayılım gibi büyük kaza senaryolarının bireysel ve toplumsal riskini matematiksel modelleme ile hesaplar. Özellikle Seveso kapsamındaki tesisler, LPG dolum tesisleri ve petrokimya rafinerileri için zorunludur.

• Kaza sıklığı analizi (LOPA, FTA, ETA veya tarihi kaza verisi)
• Sonuç modellemesi: PHAST, SAFETI veya EFFECT yazılımlarıyla dispersiyon, yangın ve patlama modelleme
• Bireysel Risk (IR) ve Toplumsal Risk (F-N eğrisi) hesabı
• ALARP (As Low as Reasonably Practicable) değerlendirmesi
• Risk kabul kriterleri ile karşılaştırma (RIVM, HSE, TÜPRAŞ)

5. SIL Belirleme & Doğrulama (IEC 61511)

SIL (Safety Integrity Level) çalışmaları; LOPA veya Risk Graf yöntemiyle SIL gereksinim belirlenmesi, SIS tasarımı ve IEC 61511 Faz 2 doğrulaması aşamalarını kapsar.

• SIL hedefi belirleme (SIL 1 / 2 / 3)
• PFD_avg hesabı: RBD, FTA veya Markov analizi
• Test periyodu ve bakım planı optimizasyonu
• Fonksiyonel Güvenlik Değerlendirmesi (FSA)

6. JSA — İş Güvenliği Analizi (Job Safety Analysis)

Saha operasyon adımlarının tehlike analizi. Bakım, devreye alma, kapama ve acil müdahale prosedürleri için JSA oluşturulması ve saha çalışanı eğitimiyle desteklenmesi.

7. FMEA / FMECA

Ekipman güvenilirliği ve güvenlik kritik bileşenler için FMEA (Failure Mode and Effects Analysis) ve şiddeti de dahil eden FMECA çalışmaları. Bakım önceliklendirme, yedek parça optimizasyonu ve güvenlik bariyeri performansının değerlendirilmesinde kullanılır.

8. ATEX Patlayıcı Ortam Değerlendirmesi

6331 sayılı İSG Kanunu'nun 30. maddesi ve Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Çalışanların Korunması Yönetmeliği (2014/34/AB — ATEX) kapsamında patlayıcı ortam risk değerlendirmesi, bölge sınıflandırma haritası ve ekipman seçim rehberi hazırlanması.

Hangi Sektörlere Hizmet Veriyoruz?

• Petrokimya & Rafineriler: Proses ünite HAZOP, QRA, SIL
• Doğal Gaz & LPG Tesisleri: Depolama, dolum ve dağıtım sistemleri
• Kimya & İlaç: Reaktör güvenliği, ATEX, HAZOP
• Gıda & Ambalaj: Amonyak soğutma, biyogaz, toz patlama
• Enerji & Otomasyon: SIL doğrulama, fonksiyonel güvenlik
• İnşaat & Altyapı: Tünel ve kapalı alan risk analizi

Seveso III Uyum Desteği

Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Sınırlandırılması Hakkında Yönetmelik (Seveso III — 2012/18/AB) kapsamındaki tesisler için:

• Tehlikeli madde envanteri ve eşik miktar karşılaştırması
• Büyük Kaza Önleme Politikası (BKÖP) belgesi hazırlanması
• Güvenlik Raporu veya Güvenlik Bilgi Formu hazırlanması
• Dahili Acil Durum Planı (DAP) ve harici koordinasyon desteği

Çalışma Metodolojimiz

1. Kapsam Tanımlama: Tesis P&ID, PFD ve proses verilerinin incelenmesi; HAZOP/risk analizi sınırlarının belirlenmesi
2. Ön Tehlike Analizi: Proses kimyası, inventory ve tarihi olay veritabanı taraması
3. Oturum Yönetimi: Çok disiplinli HAZOP ekibiyle (proses, enstrüman, elektrik, operasyon) yapılandırılmış oturumlar
4. Dokümantasyon: HAZOP kayıt tablosu, aksiyon listesi, risk matrisi
5. Raporlama: Yönetici özeti, teknik bulgular, kapalı/açık aksiyon takibi
6. Gözden Geçirme: Tamamlanan aksiyonların onaylı mühendis tarafından doğrulanması

Uygulanan Standartlar & Mevzuat

• IEC 61882 — HAZOP Uygulama Kılavuzu
• IEC 61511 — Proses Endüstrisi İçin Fonksiyonel Güvenlik
• OSHA 29 CFR 1910.119 — Proses Güvenliği Yönetimi (PSM)
• CCPS / AIChE — "Guidelines for Chemical Process Quantitative Risk Analysis"
• MIL-STD-882E — System Safety
• 2012/18/AB (Seveso III) — Büyük Endüstriyel Kazalar Direktifi
• 2014/34/AB (ATEX) — Patlayıcı Ortamlar Direktifi
• 6331 sayılı İSG Kanunu Madde 30 & İlgili Yönetmelikler
• TS EN ISO 31000 — Risk Yönetimi Prensipleri

Teklif Alın

Tesis büyüklüğünüzü, proses tipini ve analiz kapsamınızı bildirin; uzman mühendislerimiz zaman çizelgesi ve maliyet tahminiyle 24 saat içinde dönüş yapsın.