Paratoner Tasarımı ve Kurulumu
Yıldırımdan Korunma Sistemi (YKS); yakalama elemanları (paratoner), aşağı iletkenler, topraklama sistemi ve SPD (aşırı gerilim koruyucular) olmak üzere dört katmandan oluşur. İSG Mühendislik; IEC 62305 risk değerlendirmesinden başlayarak sistem tasarımı, ekipman seçimi ve kurulum süreçlerini grup şirketi İzonom Elektrik iş birliğiyle tek sözleşme altında yürütür.
Periyodik kontrol ve muayene hizmeti için Yıldırımdan Korunma Periyodik Kontrolü sayfamızı inceleyiniz.
Yasal Dayanak ve Standartlar
- IEC 62305-1 — Genel ilkeler: yıldırım tehlikesi, zarar türleri ve risk
- IEC 62305-2 — Risk değerlendirmesi ve Yıldırım Koruma Seviyesi (LPL I–IV)
- IEC 62305-3 — Yapılara fiziksel hasar koruması: dış YKS tasarımı
- IEC 62305-4 — Elektrik ve elektronik sistemlerin iç korunması: SPD koordinasyonu
- TS EN 62305 — IEC 62305 serisi Türk karşılıkları
- TS EN ISO 4126-1 — Aşırı gerilim koruyucular güvenlik gereksinimleri
- Elektrik İç Tesisat Yönetmeliği — Topraklama ve YKS zorunluluğu
Tasarım Süreci
1. IEC 62305-2 Risk Değerlendirmesi
Yapı özellikleri, çevresel yıldırım yoğunluğu (Ng), risk kategorisi ve korunacak değerler analiz edilerek LPL (Yıldırım Koruma Seviyesi) belirlenir. LPL değeri; koruma açısı, meshes boyutu ve aşağı iletken sayısını doğrudan etkiler.
2. Dış YKS Tasarımı
- Yakalama elemanları: Franklin çubukları (koruma açısı yöntemi), çatı iletkeni kafes sistemi (mesh yöntemi) veya erken atlamalı (ESE) paratoner seçimi
- Aşağı iletkenler: Sayı ve güzergah optimizasyonu; korozyon ve mekanik koruma
- Topraklama sistemi: Halka elektrotu, kazık veya kombine topraklama — hedef direnç ≤10 Ω
- Eşpotansiyel bağlantı: Metal yapı bileşenleri, boru tesisatı, elektrik tesisatı
3. İç Koruma (SPD) Koordinasyonu
- Tip 1 SPD — ana pano girişi: yıldırım akımını (10/350 μs) sınırlar
- Tip 2 SPD — alt dağıtım panosu: anahtarlama aşırı gerilimlerini söndürür
- Tip 3 SPD — hassas ekipman koruması: ince koruma katmanı
- Koordinasyon: SPD seçim, yerleşim ve yedek enerji hesabı
4. Topraklama Direnci Ölçümü
Kurulum tamamlandıktan sonra Wenner 4-elektrot yöntemiyle topraklama direnci ölçülür ve IEC 62305-3 sınır değerleriyle (≤10 Ω) karşılaştırılır. Sonuçlar komisyon raporunda belgelenir.
5. İzonom Elektrik ile Kurulum
Projelendirilmiş sistemi sahaya taşıyan kurulum hizmetleri, grubumuzun elektrik uzmanlık şirketi İzonom Elektrik tarafından yürütülür. Tasarım ve kurulum aynı mühendislik çatısı altında yönetildiğinden proje-uygulama uyumsuzluğu riski ortadan kalkar.
Sık Sorulan Sorular
- Paratoner kurulumu zorunlu mu?
- IEC 62305-2 risk değerlendirmesi sonucuna göre belirlenir. Risk kabul sınırını aşan yapılarda YKS kurulumu zorunlu hale gelir. Bazı yapı sınıfları (akaryakıt tesisi, hastane, okul, yüksek yapı) ve sigorta şartları bağımsız zorunluluk getirebilir.
- ESE paratoner mi, geleneksel Franklin çubuğu mu?
- ESE (erken atlamalı) paratonerler geniş açık alanlarda ve tek noktadan geniş koruma gereken yapılarda avantajlıdır. Geleneksel sistem ise daha geniş uygulama alanı ve standart uyum kolaylığı sunar. Her iki seçenek de IEC 62305 kapsamında değerlendirilebilir; tesis özelliklerine göre en uygun çözümü öneririz.
- Topraklama ve YKS aynı sözleşmeyle yaptırılabilir mi?
- Evet. Tasarım (İSG Mühendislik) ve kurulum (İzonom Elektrik) tek sözleşme altında sunulur. Topraklama ölçümü, YKS komisyon testi ve belgelendirme süreci de aynı kapsamda teslim edilir.