Yapı iskeleleri; inşaat, onarım ve cephe çalışmalarında çalışanlara yüksekte çalışma platformu sağlayan geçici taşıyıcı sistemlerdir. İlgili standardın öngördüğü süreler saklıdır. Standartta süre belirtilmemişse yapı iskeleleri için Tablo-2’deki azami süre 6 aydır. İmalatçı verileri ve risk değerlendirmesi daha kısa aralık gerektirebilir.
Yasal Dayanak
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği EK-III; standartta süre yoksa yapı iskeleleri için azami 6 ay.
- TS EN 12810-1 – Cephe iskeleleri: Ürün standartları
- TS EN 12810-2 – Cephe iskeleleri: Tasarım yöntemleri
- TS EN 12811-1 – Geçici çalışma ekipmanları: İskeleler
- TS 13662 – Yapı iskeleleri kurulum ve kullanım kuralları
Kontrol Kapsamı
- Düşey taşıyıcı borular, yatay bağlantılar ve çaprazların bütünlüğü
- Bina veya yapıya ankraj ve dübel güvenliği
- Platform tahtaları/döşeme elemanları ve korkuluklar
- Erişim merdiveni ve güvenlik kapıları
- Toprak taşıma kapasitesi ve zemin tesviyesi
- Yük kapasitesi etiketlemesi ve uyarı levhaları
Kontrolde iskelenin mevcut kurulumuna uygun sağlamlık ve dayanıklılık hesabı ile gerekli kurma, kullanma ve sökme planı incelenir. Gerekli hesap bulunmadan iskele kullanılmaz. Kurulum, söküm ve önemli değişiklikler Yönetmelikte belirtilen mühendis gözetiminde gerçekleştirilir.
Kontrol Periyodu
Cephe iskelesinin periyodik kontrolüne ek olarak, kullanılmaya başlanmadan önce, haftada en az bir kez, değişiklik yapıldığında, belli bir süre kullanılmadığında ve sağlamlığını etkileyen olaylardan sonra işverenin görevlendirdiği ehil kişi tarafından kontrol yapılır. İki haftalık genel bir bekleme eşiği yoktur.
Yasal Çerçeve ve Kontrolü Kim Yapar?
EK-III 2.2.2 uyarınca kontrolleri yetkili inşaat veya makine mühendisleri; inşaat, yapı, makine veya metal eğitimi mezunu teknik öğretmenler; inşaat teknikerleri veya yüksek teknikerleri yapabilir. Gemi inşası, bakım ve onarımındaki özel yetkiler ayrıca uygulanır. Kontrolü yapan kişi gerekli eğitim ve yetki şartlarını sağlar, EKİPNET’e kayıtlıdır; raporda adı, mesleği, kayıt numarası ve imzası bulunur. İşverenle yetkili kişi, kontrolden en geç bir gün önce İSG-KATİP sözleşmesini karşılıklı onaylar; sözleşmesiz rapor geçersizdir. Bakım kontrolün yerine geçmez; bakımı yapan kişi aynı ekipmanı kontrol edemez.
İlgili standardın öngördüğü süreler saklıdır. Standartta süre belirtilmemişse yapı iskeleleri için Tablo-2’deki azami süre 6 aydır. İmalatçı verileri ve risk değerlendirmesi daha kısa aralık gerektirebilir. Md. 7/2 kapsamında montaja bağlı ekipmanda ilk kullanım öncesi, önemli bakım/onarım sonrası, seyyar olmayan ekipmanın yer değişikliğinde ve güvenliği etkileyen kaza, çalışma değişikliği, doğal olay veya uzun süre kullanılmama sonrası gerekli kontrol yapılır. İlk kurulum ve yükseltme/değişiklik sonrası kontrol yapılan değişikliği kapsar.
Bakanlığın ekipmana özgü rapor ve kriter dokümanı varsa uygulanır; yoksa EK-III, ekipmana uygun standartlar ve imalatçı verileri esas alınır. İmal yılında yürürlükteki standartların periyodik kontrol hükümleri, uyumlaştırılabilir ekipmanda sonraki standart da değerlendirilir. Her çalışma öncesi gözle ve işlevsel kontroller kaydedilir; güvenliği etkileyen kusurda ekipman kullanım dışı bırakılıp derhal periyodik kontrole tabi tutulur. Hafif/ağır kusur yalnız Bakanlık dokümanında derecelendirme varsa uygulanır.
Rapor ıslak veya 5070 sayılı Kanuna uygun güvenli elektronik imzalı düzenlenir; ekipman kullanıldığı sürece saklanır ve yetkililere gösterilir. İmza görüntülü PDF tek başına güvenli elektronik imzalı rapor değildir.
Sık Sorulan Sorular
Her iskele türü aynı standarda mı tabi?
Cephe iskelelerinde TS EN 12810, genel geçici çalışma iskelelerinde TS EN 12811 uygulanır. Asılı erişim donanımları, yapı iskelelerinden ayrı ekipman grubudur ve kontrolleri ekipman muayene kuruluşunda çalışan yetkili kişilerce yapılır. Firmamızın bu ekipmanlar için periyodik kontrol hizmeti bulunmamaktadır.
İskele kurulum firması periyodik kontrol yapabilir mi?
İskele periyodik kontrolü, Yönetmeliğin EK-III 2.2.2 maddesindeki meslek ve yetki şartlarını sağlayan kişilerce yapılır. OSGB’ler ve OSGB çalışanları periyodik kontrol hizmeti veremez. İSGB görevi veya A tipi kuruluşta çalışma, tek başına kişisel kontrol yetkisi oluşturmaz.
Kontrol raporu şantiye defterine işlenmeli mi?
Periyodik kontrol raporu şantiye dosyasında saklanır ve yetkililerin talebinde gösterilir. Onaylı deftere yapılacak tespit ve öneri kayıtları, ilgili İSG görevlilerinin ayrıca yürüttüğü işlemlerdir.