Transpalet ve Akülü Araç Periyodik Muayenesi
Transpalet ve akülü taşıma araçları; depo, lojistik merkezi ve üretim tesislerinde yoğun biçimde kullanılan kaldırma-taşıma ekipmanlarıdır. İş Ekipmanları Yönetmeliği kapsamında Tablo-2 kapsamında periyodik kontrole tabidir.
Kapsam Dahil Araç Tipleri
- Manuel (hidrolik pompalı) transpalet
- Elektrikli transpalet (yürüyüşlü tip)
- Akülü istif makinesi (stackers)
- Akülü çekici (tow tractor)
- Sipariş toplama aracı (order picker)
- Reach truck (uzanmalı istif makinesi)
Yasal Dayanak
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-III
- Motorla yürüyen transpalet ve istif araçlarında TS EN ISO 3691-1’in uygulanabilirliği değerlendirilir. TS EN ISO 3691-3 belirli yükselen operatör/yükseltilmiş yük uygulamalarının ek gereklerini; TS EN ISO 3691-5 yaya tarafından itilen araçları kapsar. TS EN 1757 bölüm seçimi araç tipine göre yapılır.
- Motorla yürüyen transpalet ve istif araçlarında TS EN ISO 3691-1’in uygulanabilirliği değerlendirilir. TS EN ISO 3691-3 belirli yükselen operatör/yükseltilmiş yük uygulamalarının ek gereklerini; TS EN ISO 3691-5 yaya tarafından itilen araçları kapsar. TS EN 1757 bölüm seçimi araç tipine göre yapılır.
Muayene Kapsamı
- Şasi, çatal ve pompa gövdesi görsel ve boyutsal kontrolü
- Hidrolik sistemin sızdırmazlığı ve güvenlik işlevleri kontrol edilir. İlave basınç deneyi gerekiyorsa yöntem, basınç ve kabul kriterleri ekipmana özgü doküman ve imalatçı talimatıyla belirlenir.
- Akü kapasitesi ve şarj sistemi kontrolü
- Acil durdurma ve hız limitleme sistemi testi
- Fren performansı ve kumanda kontrolleri
- Nominal yük kapasitesi doğrulaması
- Elektrik kablo ve konektör izolasyon kontrolü
Yasal Çerçeve ve Kontrolü Kim Yapar?
EK-III 2.2.2 uyarınca kontrolleri yetkili makine, mekatronik, metalürji ve malzeme veya imalat mühendisleri; makine veya metal eğitimi mezunu teknik öğretmenler; makine teknikerleri veya yüksek teknikerleri yapabilir. Gemi inşası, bakım ve onarımındaki özel yetkiler ayrıca uygulanır. Kontrolü yapan kişi gerekli eğitim ve yetki şartlarını sağlar, EKİPNET’e kayıtlıdır; raporda adı, mesleği, kayıt numarası ve imzası bulunur. İşverenle yetkili kişi, kontrolden en geç bir gün önce İSG-KATİP sözleşmesini karşılıklı onaylar; sözleşmesiz rapor geçersizdir. Bakım kontrolün yerine geçmez; bakımı yapan kişi aynı ekipmanı kontrol edemez.
İlgili standardın öngördüğü süreler saklıdır. Standartta süre belirtilmemişse transpalet ve akülü endüstriyel araçlar için Tablo-2’deki azami süre 1 yıldır. İmalatçı verileri ve risk değerlendirmesi daha kısa aralık gerektirebilir. Md. 7/2 kapsamında montaja bağlı ekipmanda ilk kullanım öncesi, önemli bakım/onarım sonrası, seyyar olmayan ekipmanın yer değişikliğinde ve güvenliği etkileyen kaza, çalışma değişikliği, doğal olay veya uzun süre kullanılmama sonrası gerekli kontrol yapılır. Kurulum ve montaja tabi olmayan seyyar ekipman işletme dışında kullanılırken son raporu beraberinde bulundurulur.
Bakanlığın ekipmana özgü rapor ve kriter dokümanı varsa uygulanır; yoksa EK-III, ekipmana uygun standartlar ve imalatçı verileri esas alınır. İmal yılında yürürlükteki standartların periyodik kontrol hükümleri, uyumlaştırılabilir ekipmanda sonraki standart da değerlendirilir. Her çalışma öncesi gözle ve işlevsel kontroller kaydedilir; güvenliği etkileyen kusurda ekipman kullanım dışı bırakılıp derhal periyodik kontrole tabi tutulur. Hafif/ağır kusur yalnız Bakanlık dokümanında derecelendirme varsa uygulanır.
Rapor ıslak veya 5070 sayılı Kanuna uygun güvenli elektronik imzalı düzenlenir; ekipman kullanıldığı sürece saklanır ve yetkililere gösterilir. İmza görüntülü PDF tek başına güvenli elektronik imzalı rapor değildir.
Standartlarda aksi yoksa her kontrolde muayene yapılır. EK-III 2.2.1 kapsamında ekipmana uygulanabilir kapasite yük testi azami 1 yıl, katsayılı yapısal bütünlük testi azami 3 yıl arayla ve her önemli bakım/onarım sonrası yapılır; yöntem ve yük, Bakanlık dokümanı, standart ve çalışma prensibine göre seçilir. Karşı ağırlıklı denge prensibiyle çalışan, kapasitesi yük kolu konumuna göre değişen veya kişi kaldırmak için tasarlanan ekipmanda işletme kapasitesi belirlenemez; kaldırma kapasitesi esas alınır.
Sık Sorulan Sorular
- Manuel transpalet de muayeneye tabi mi?
- Manuel transpalet, Tablo-2’deki endüstriyel araç grubunda periyodik kontrole tabidir. Standartta süre yoksa azami kontrol aralığı 1 yıldır; imalatçı verileri ve risk değerlendirmesi daha kısa süre gerektirebilir. Kontrol kapsamı araç tipine göre belirlenir.
- Reach truck forklift muayenesiyle aynı mı?
- Reach truck, TS EN ISO 3691-1’in kapsadığı araç tiplerindendir. Uzatma mekanizması, mast ve kararlılıkla ilgili araca özgü gerekler temel kapsamın üzerine değerlendirilir.