Kriyojenik Tank Periyodik Kontrolü Nedir?
Kriyojenik tanklar; -196 derece C (sıvı azot) ile -183 derece C (sıvı oksijen) arasındaki aşırı düşük sıcaklıklarda sıvılaştırılmış gaz depolayan çift cidarlı vakum yalıtımlı basınçlı kaplardır. Vakum kaybı veya emniyet valfi arızası; ani buharlaşma, aşırı basınç ve boğulma/yangın/patlama riskine yol açabilir.
Yasal Dayanak ve Standartlar
- TS EN ISO 21009-2 — Sabit vakum yalıtımlı kriyojenik kaplar; işletme gereksinimleri
- TS EN 14197-3 — Kriyojenik kaplar: sabit vakum yalıtımlı basınçlı kaplar periyodik muayene
- TS EN 1251-3 — Kriyojenik kaplar: taşınabilir vakum yalıtımlı kaplar
- ADR Bölüm 6.8 — Kriyojenik madde taşımak için kullanılan tankların periyodik muayenesi
- 2014/68/AB PED — Kriyojenik kaplar CE muayene zorunluluğu
- İş Ekipmanları Yönetmeliği Ek-III — Periyodik muayene zorunluluğu
Muayene Kapsamı
1. Dış Gövde ve Bağlantı Noktaları
- Dış kazan gövdesi mekanik hasar, korozyon ve boya hasarı kontrolü
- Çevre boruları (fill/vent/use) donma, hasar ve vana sızıntı kontrolü
- Güvenlik plakaları ve uyarı etiketlerinin okunaklılık kontrolü
2. Vakum Bütünlüğü Testi
- Vakum göstergesi ile arayüz vakum basıncı ölçümü
- Aşırı buharlaşma (evaporation rate) ölçümü: yalıtım etkinliği değerlendirmesi
- Yüzey ısınma belirtisi (don oluşumu) termografik değerlendirme
3. Emniyet Sistemi Kontrolleri
- Birincil ve ikincil emniyet valflerinin açma basıncı testi
- Patlama diski görsel kontrol ve basınç değeri doğrulaması
- Seviye göstergesi ve yüksek basınç alarmı fonksiyon testi
4. Pnömatik Test
- TS EN 14197-3 uyarınca iç kazan pnömatik test (çalışma basıncının 1,1 katı ile azot gazı)
Sık Sorulan Sorular
Kriyojenik tank periyot standardı nedir?
TS EN 14197-3 ve ADR Bölüm 6.8 uyarınca sabit kriyojenik tanklar için yıllık kapsamlı muayene ve her 10 yılda bir iç muayene genel uygulmadır. İş Ekipmanları Yönetmeliği yıllık muayene zorunluluğu getirir.
LOX (sıvı oksijen) tankı niçin daha risklidir?
Sıvı oksijen güçlü bir oksitleyicidir; organik madde veya yağla temas halinde patlayıcı karışım oluşturabilir. LOX tankında yağsız vana ve ekipman kullanımı, düzenli temizlik ve muayene hayati önem taşır.