Isıtma Kazanı Periyodik Kontrolü Nedir?
Periyodik kontrol, kontrol tarihindeki güvenlik durumunu değerlendirir ve bulguları raporlar. Yanma ölçümleri ile bakım ve ayar hizmetlerinin kapsamı ayrıca belirtilir. Kontrolü yapan kişi aynı ekipmanın bakımını gerçekleştiremez.
Yasal Dayanak ve Standartlar
- Periyodik kontrol aralığı ekipmanın Tablo-1 grubuna ve ilgili standardın öngördüğü süreye göre belirlenir. Standartlarda süre yoksa tabloda belirtilen azami süre uygulanır; risk değerlendirmesiyle süre kısaltılabilir. Kriyojenik tanklar ve ayrı satırdaki tehlikeli sıvı tankları için özel süreler geçerlidir.
- TS EN 303-1/2/3/4/5 — Merkezi ısıtma kazanları: sıcak su kazanları, kombiler, gaz/sıvı yakıtlı brülörlü kazanlar
- TS EN 14394+A1, anma ısı gücü 10 MW’ı aşmayan ve azami işletme sıcaklığı 110°C olan cebri çekişli brülörlü ısıtma kazanlarına ilişkin standarttır. Uygulanabilirliği kazan türü ve yakıtına göre değerlendirilir.
- TS EN 12828+A1 — Binalarda ısıtma sistemleri tasarım gereksinimleri
- TS 497 — Sıcak su kazanları güvenlik kuralları
- TS 430 — Çelik kazan ve basınçlı kaplar
- TS EN ISO 4126-1 — Emniyet vanaları gereksinimleri
- Ürün uygunluğu ve CE işaretlemesi ile işyerindeki periyodik kontrol farklı yükümlülüklerdir. Ürün mevzuatı tasarım, imalat ve uygunluk değerlendirmesi için; periyodik kontrol İş Ekipmanları Yönetmeliği Md. 7 ve EK-III kapsamında değerlendirilir.
Muayene Kapsamı
1. Görsel ve Yapısal Kontrol
- Kazan gövdesi, yanma odası ve duman borularında korozyon ve sızıntı kontrolü
- Bağlantı flanşları, genleşme kompansatörü ve izolasyon bütünlüğü
- Manometre ve termometre doğruluk kontrolü
- Kondensat tahliye sistemi ve taşma borusu kontrolü
2. Emniyet Sistemi Testleri
- Emniyet valfinin açma basıncı, toleransı ve test aralığı ilgili standart baskısı, ayar basıncı ve üretici verilerine göre belirlenir. Fonksiyon testi ile kalibrasyonun kapsamı ayrı belirtilir.
- Yüksek sıcaklık kapanma termostatı fonksiyon testi
- Basınç şalteri çalışma ve limit değer kontrolü
- Kazan dolum otomasyon sistemi kontrol
3. Yanma ve Verimlilik Analizi
- Baca gazı analizi: CO, CO₂, O₂ ve is sayısı ölçümü
- Periyodik kontrol, kontrol tarihindeki güvenlik durumunu değerlendirir ve bulguları raporlar. Yanma ölçümleri ile bakım ve ayar hizmetlerinin kapsamı ayrıca belirtilir. Kontrolü yapan kişi aynı ekipmanın bakımını gerçekleştiremez.
- Baca gazı sıcaklığı ve kazan verimi hesabı
- Doğalgaz / fuel-oil yakıt hattı sızıntı kontrolü
4. Hidrostatik Basınç Testi
- Standartlarda aksi belirtilmedikçe yıllık hidrostatik test işletme basıncında; bu belirlenmemişse etiket azami basıncında yapılır. En geç üç yılda bir ve önemli bakım veya onarım sonrasında üretim standardındaki test basıncı; bu değer yoksa etiket azami basıncının 1,5 katı uygulanır. Test süresi ilgili kriterden belirlenir.
- Test süresi ilgili standart veya geçerli test kriterinden belirlenir; sıvı sızıntısı ve kalıcı deformasyon incelenir.
Yasal Çerçeve ve Kontrolü Kim Yapar?
EK-III 2.1.6 uyarınca kontrol; EKİPNET kayıtlı, yetkilendirme şartlarını sağlayan makine, metalürji ve malzeme, mekatronik, kimya, imalat veya uçak mühendisleri; makine/metal eğitimi mezunu teknik öğretmenler; makine tekniker veya yüksek teknikerleri tarafından yapılır. Zorunlu hizmetten en geç bir gün önce işveren ile yetkili kişi arasında İSG-KATİP sözleşmesi düzenlenip karşılıklı onaylanır; sözleşmesiz rapor geçersizdir.
Md. 7/2 kapsamında kurulum/montaja bağlı güvenlik için ilk kullanımdan önce, önemli bakım/onarım sonrası, seyyar olmayan ekipmanın yer değişikliğinde ve çalışma şekli değişikliği, kaza, doğal olay veya uzun süre kullanılmama nedeniyle güvenliğin bozulabileceği hallerde ek kontrol yapılır. Bakımı yapan kişi aynı ekipmanı kontrol edemez.
Fiilen yapılan kontrolün raporu, kişinin mesleğini, EKİPNET numarasını ve imzasını içerir. Islak veya 5070 sayılı Kanuna uygun güvenli elektronik imzalı rapor ekipman kullanıldığı sürece saklanır; taranmış imza güvenli e-imza değildir. Hafif/ağır kusur ayrımı yalnızca Bakanlık dokümanında derecelendirme varsa uygulanır; güvenli kullanıma engel kusur giderilmeden ekipman kullanılamaz.
İmzalı rapor, saha çalışması tamamlandıktan sonra 48 saat içinde teslim edilir. Hazırlık ve test süresi saha koşullarına göre planlanır.
Sık Sorulan Sorular
Kalorifer kazanı ne zaman kontrol ettirilmeli?
Periyodik kontrol aralığı ekipmanın Tablo-1 grubuna ve ilgili standardın öngördüğü süreye göre belirlenir. Standartlarda süre yoksa tabloda belirtilen azami süre uygulanır; risk değerlendirmesiyle süre kısaltılabilir. Kriyojenik tanklar ve ayrı satırdaki tehlikeli sıvı tankları için özel süreler geçerlidir.
Apartman kazanı kim tarafından kontrol ettirilmeli?
6331 sayılı Kanun kapsamındaki işyerlerinde iş ekipmanı periyodik kontrolünü yaptırma yükümlülüğü işverene aittir. Apartman ve sitelerde kapsam, çalışan istihdamı ve işveren ilişkisi dikkate alınarak değerlendirilir; bina yönetiminin diğer güvenlik ve bakım yükümlülükleri ayrıca devam eder.